Życie nie tylko koncentrowało się
nad brzegami rzeki, ale w ogóle było możliwe tylko dzięki jej
istnieniu. Egipt jest darem Nilu pisał w V w. p.n.e. grecki
podróżnik Herodot, nazywany Ojcem Historii. Miał w prawdzie na
myśli fakt, że delta Nilu powstała z osadzających się namułów
rzeki, popularnie jednak cytuje się jego zdanie, by podkreślić
rolę jaką spełniał Nil nawadniając i użyźniając kraj podczas
corocznych wylewów. Miało to decydujące znaczenie dla rolnictwa,
na którym oparte było całe egipskie życie. Deszcze padające w
górach Abisynii sprawiały, że pod koniec lipca Nil zaczynał
przybierać i na kilka miesięcy rozlewał się po całym kraju,
nawadniając pola, wypłukując sól z ziemi i osadzając żyzny muł.
Zbyt wysoki wylew kończył się powodzią, zbyt niski – brakiem
urodzaju i głodem. Nic więc dziwnego, że od najwcześniejszych
czasów Egipcjanie rozwinęli system obserwacji (w tzw. nilometrach)
i zapisu poziomów Nilu.
Dobroczynny zapewniający dostatek
wylew był personifikowany z jako bóg Hapi, przedstawiany jako
mężczyzna o obfitych kształtach. Nil stanowił główny szlak
transportowy i żegluga pełniła kluczowa rolę zarówno w życiu
codziennym, jak i w wyobrażeniach dotyczących świata
nadprzyrodzonego i życia po śmierci.
Fauna i flora nilowa stanowiła jeden z
istotnych elementów egipskiego życia: połowy ryb i polowania na
ptaki dostarczały żywności; zbiór papirusu umożliwiał budowę
trzcinowych łodzi, wyplatanie mat, koszy, sandałów i sznurów, a
także produkcje materiału piśmienniczego. Funkcjonowała także w
sferze symboliki. Powszechnie spotykane lilia i papirus stały się
roślinami heraldycznymi Górnego i Dolnego Egiptu, zwierzęta
wiązano z bóstwami. Szczególne znaczenie miały groźne gatunki
takie jak krokodyl i hipopotam, budzące lęk, ale także
obłaskawiane w formie zabawek.
Nil zapewniał funkcjonowanie rolnictwa
irygacyjnego. Tereny uprawne pocięte były siecią kanałów ze
śluzami i groblami, co umożliwiało maksymalne wykorzystanie
żyzności ziemi. Egipcjanie uprawiali głównie pszenice i jęczmień,
z których wyrabiano chleb i piwo, stanowiące podstawę egipskiej
diety., Mimo stosunkowo prostych metod uprawy ziemi, sprzyjający
klimat i wylewy rzeki pozwalały zazwyczaj na obfite zbiory,
umożliwiające magazynowanie wielkich ilości zboża. Chociaż
zdarzały się lata chude jak te opisane w biblijnej historii
Józefa, to zwykle panował dobrobyt, co sprawiało, że do Egiptu
często przybywali cierpiący niedostatek cudzoziemcy. W czasach
rzymskich Egipt był wręcz spichlerzem cesarstwa. Oprócz zboża
uprawiano wiele gatunków warzyw i owoców, w tym figi, daktyle i
winogrona.
Hodowla zwierząt obejmowała
tradycyjne rodzaje: bydło, owce, kozy, kaczki, gęsi. Zwierzętami
transportowymi były przede wszystkim osły, konie pojawiły się
wraz z najazdem Hyksosów. Natomiast kojarzone dzisiaj powszechnie z
Egiptem wielbłądy rozprzestrzeniły się dopiero w okresie
grecko-rzymskim. Niekiedy Egipcjanie dokonywali eksperymentów
hodowlanych, próbując udomowić tak nietypowe gatunki jak hieny czy
żurawie. Rolę zwierząt domowych pełniły psy, wykorzystywane do
polowania, a także małpy. Dopiero od Średniego Państwa pojawiły
się koty.
Tereny uprawiane graniczyły z
pustynią. Oprócz eksploatacji bogactw naturalnych, przede wszystkim
surowców skalnych, złota i miedzi, tereny pustynne były obszarem
polowań. Wilgotniejszy niż obecnie klimat sprawiał, że w Egipcie
występowało wiele gatunków spotykanych dzisiaj tylko w głębi
Afryki, jak lwy, antylopy i strusie.
Świat zwierzęcy i roślinny
otaczający Egipcjan znajdował częste odzwierciedlenie w formie
dekoracji i przedmiotów codziennego użytku. Poddani faraona cenili
piękno i wygodę. Wytwory egipskich rzemieślników charakteryzuje
elegancja i oryginalność formy, funkcjonalność i precyzja
wykonania.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz